Posts

सेंदरा / कारका ( खोज / search )

     सेंदरा - कोड़ा को होतेते      कारका - कुड़ी को होतेते       सेंदरा रेनाक् हा़टिञ दौ एयाय (7) लेकानाग् मेनाक्आ 1. बाहा सेंदरा - ( बाहा पोरोब तेसार माहा रे हुयोक्आ ) 2. पुर सेंदरा - ( आतों कोडा़ होतेते नेनडा कातेक् जाहांन् माहा रेगे होयोक्आ ) 3. जारपा सेंदरा - ( मित् टेन बिर गे आडे पासे बारया पेया आतो टोला होड़ मिला़व कातेक् को सेंदराया ) 4. गिरा़ सेंदरा - ( जांहां बिर गे दिहरी बाबा होतेते गिरा़ आडा़क् कातेक् को सेंदराया ) 5. दिसवा़ सेंदरा - ( मित् टेन बिर गे जाव सेरमा गे जाहां नेनडा कातेक् को सेंदरायेत् ताहेंना ) 6. राज सेंदरा - ( लाहा जाहां राजा को होतेते सेंदरा होयोक् कान ताहेंना ) 7. लॉ बिर सेंदरा - ( नोवा दो आजोदिया़ बुरू सेंदरा काना जाहां दो बा़यसा़ख कुना़मी रे हुयोक् काना आर नोवा रेगे लाॉ बिर बा़यसी हों होयोक् काना )        सेंदरा बिर रेना जुड़ू खेरवाल साँवता रे जुड़ू रेना हाटिञ 1. ढिङकिया़ जुड़ू 2. टोटाकिया़ जुड़ू 3. आ़पाड़िया़ जुड़ू 4. मामा: सेरोम जुड़ू 5. लाडया जुड़ू 6. सिकारिया जुड़ू सेंदरा बिर रेनाः...

10. आखोय / जोनोड़ाव साबाद - अव्यय ( Indecilinable)

Image
 10. आखोय / जोनोड़ाव साबाद - अव्यय ( Indecilinable )  परिभाषा - वे शब्द जिनमें लिंग, वचन, कारक, पुरूष आदि के कारण विकार उत्पन्न नहीं होता, अव्यय कहलाते हैं। (जाहााँ साबाद हों जानाङ , गोटान , जानाङ लेकाते बाङ बेवहारोक् काना । ओना गे ओखोय को मेताक्आ । ओखोय रेयाक् माने दो - ' बाङ बोदोल ' हुयुक काना ।) उदाहरण - अब, यहाँ, वहाँ, क्यों, कौन, कैसे, इसलिए, तथा और जब इत्यादि। ओखोय रेनाड. प्रकार - 1. काजगुणुम /कानवा गुनुम ओखोय (क्रिया विशेषण) - Adverb  2. तोपोल /सागा़या़ बुझा़व ओखोय (संबंधबोधक) - Preposition 3. जोनोड़ /जोडाव बुझा़व ओखोय (समुच्यबोधक) - Conjuction 4. हाहाड़ा उनुदुक् /आयका़व ओखोय (विस्मायाधिबोधक) - Interjection 1. काजगुणुम (क्रिया विशेषण) परिभाषा - काजनुम साबाद रेयाक् गुणुम ला़लला़याक् साबाद गी काजगुणुम साबाद कु मितावाक्आ।  (कानवा / कामवा रेयाक् गुन ठावका बाबोत् ते बाडायोक् ओना गे कानवा गुनुम ओखोय को मेताक्आ ।) वाक्य में प्रयोग -  थोड़ा थोड़ा ते जोम पे।  बाय बाय ते इदिय में।  आडी लेगेम लेगेम मेम ताड़ाम एदा। उदाहरण - बाय बाय, थोड़ा थोड़ा, लेगेम लेग...

संताली व्याकरण/संथाली व्याकरण -9. तोङगेन साबाद ( प्रत्यय - Suffix )

Image
 9. तोङगेन साबाद ( प्रत्यय - Suffix ) परिभाषा - ञुनुम, उजीनुम, काजनुम आर गुणुम साबाद रे तोड.गेन कातेक् बेनाक् कान नावा साबाद दो तोड.गेन साबाद कु मिताक्आ ( जाहाँटाक साबाद एहोप् रे से ताला रे से तायोम रे लागाक्आ ओना दो तोंगेन को मेताक्आ।  जेलेका - आम, आन, इज्, आग, एत् एमान को दो तोंगेन काना।  आ + लाड. = आलाड. गोच् - गो + पो + च् = गोपोच्  एर + ओक् = एरोक् तोङगेन साबाद ( प्रत्यय - Suffix ) हा़टिञ़ – संथाली पारसी रे मूल साबाद सांवते तोंगेन जाहाँन साबाद रेगी लागाव दाड़ेयाक् काना ओना लेकाते संथाली पारसी रे तोंगेन दो पे (3) हा़टिञ रे मेनाक्आ - :- 1) माड़ाड. तोड.गेन (पूर्व प्रत्यय) 2) ताला तोड.गेन (मध्य प्रत्यय) 3) मुचा़त् तोड.गेन (अन्त प्रत्यय) 1) माड़ाड. तोडगेन ( उपसर्ग - Prefix ) ओनोरोम - जहाँटाक् साबाद रे एतोहोप सेच् खोन तोड. गेन साबाद जुड़ाक्आ आर नावां साबाद बेनाक्आ, माड़ाड. तोड.गेन साबाद कु मिताक्आ।  ( जाहाँ मूल साबाद रेयाक् माडाङ रे लागाक्आ ओना दो माडाङ तोंगेन से आयात (उपवर्ग) को मेताक्आ । ) जेलेका - सेन - आसेन ('आ' माडाङ तोंगेन)         ...

संताली व्याकरण/संथाली व्याकरण - 8. काजनुम/कजुम/कानवा/कामवा - क्रिया (Verb)

Image
 8. काजनुम/कजुम/कानवा/कामवा - क्रिया (Verb) परिभाषा :- ओकाठाक् साबाद होतते जाहांन कामी हुयुक् कान रेयाक् बाडोयोक्आ, ओना दो काजनुम कु मितावक्‌आ। ( जाहाँ साबाद ते जाहाँ कामी रेयाक् बाडायोक् ओना कानवा से कामवा को मेताक्आ ) जाहाँ लेका :– जोम, ञु, गेर, आगु, दुडुप, ओलोक, पाड़हाक्, ञेञेल, दड़ान एमान तियाक्। वाक्यों में प्रयोग - • इञ दोञ़ ओलोक् काना। • आम दोम पाड़हाक् काना। •आपे दो पे गातीक् काना। हटिज़ :- 1) कामावा रियाक् रूप आधार ते कामवा रियाक् हटिञ :- • क) टाटका काजनुम • ख) देनेबनान काजनुम • ग) निज काजनुम • घ) लेगोन काजनुम • ड.) जोनोड़ काजनुम क) टाटका काजनुम (तात्कालिक क्रिया) :-  टाटका काजनुम बेनाव रियाक् पेया धारा मिनाक्आ। पहिल धारा - काजनुम साबाद स्यिाक् ताला रे ' : 'तोड.गेन साबाद जोड़ाव लेनखान टाटका काजनुम बिना‌आ। उदाहरण साबाद - साबाद (मूल) तोड़गेन काजनुम साबाद ञेल : ञे:ञेल जोम : जो:जोम पारोम : ...

संताली व्याकरण / संथाली व्याकरण - 7. गुणुम-विशेषण (Adjectives)

Image
 7. गुणुम-विशेषण (Adjectives) परिभाषा :- ञुनुम से उजीनुम रेयाक् गुण लालयाक् साबाद दो गुणुम मेताक् काना। ( जाहां साबाद ते ञुनुम आर उजिनुम रेयाक् गुन लाय साबाद गे गुनुम को मेताक् आ।) जाहां लेका :- आराक् सादोम, माराङ होड़, नावा ओड़ाक्, हेंदे गाय, भागी होड़, उसुल होड़, आयामा होड़ एमान तियाक्। आराक् - सादोम नावा - ओड़ाक् हेंदे - गाय  माराङ,भागी, उसुल,आयमा - होड़ विशेषणों का वाक्य में प्रयोग :- 1. रसिक दोय एसेल कोड़ा काना। 2. हारयाड़ पंछीञ डिंगाया। 3. रांची दो रियाड़ गिया। प्रकार :-  1) गुनान गुणुम / गुन उदुक् गुनुम ( गुण वाचक विशलेषण )  2)लेखायाना: गुणुम / लेखा उदुक् गुनुम ( संख्यावाचक विशेषण ) 3)नाप ( सोंग) / ओज उदुक् गुणुम (परिमाणवचक विशलेषण)  4) उनुदुक / लाय गुणुम (संकेतवाचक विशलेषण) 1. गुनान गुणुम /गुन उदुक् गुनुम ( (गुण वाचक विशलेषण ) ओनोरोम :- ओकाठाक् साबाद ते ञुनुम से उजीनुम रियाक् गुण हालोत (स्वभाव) बाबोत ते बाडायोक्आ एमान, गुनान गुणुम को मितावाक्आ। (ञुनुम आर उजिनुम रेयाक् गुन लालायित् साबाद गे गुन उदुक् गुनुमको मेताक् आ ) जाहाँ लेका - हेड़ेम, जोजो, हेंदे, ह...

संताली भाषा ( syllabus )

Image
 संताली भाषा ( syllabus ) 1. व्याकरण - संज्ञा, सर्वनाम, वचन, लिंग, पुरुष, सजीव- निर्जीव, विशेषण, समान शब्द, विलोम शब्द, प्रत्यय, मुहावरा, बुझोवोल आदि । 2. साहित्य :- 1. संताली लोक साहित्य - अर्थ, परिभाषा, भाग-विभाग, संतालों का उद्भव और विकास, गोत्र विभाजन, गाढ़ विभाजन, पर्व-यौहार, संस्कार, विवाह, मृत्यु आदि । 2. साहित्य :- 1. संताली लोक साहित्य - अर्थ, परिभाषा, भाग-विभाग, संतालों का उद्भव और विकास, गोत्र विभाजन, गाढ़ विभाजन, पर्व-यौहार, संस्कार, विवाह, मृत्यु आदि । 2. लोकगीत - डाहार, बाहा, सोहराय, काराम, दोङ, सेरेज, विवाह, दासांय आदि। 3. कहानी- आगिल हापड़ाम कोवाः काथा, सोहराय, कविता, सोपोदोन आदि। 4. निबंध- सिदो-कन्हू हुल, बाबा तिलका माँझी हुल, डिबा-किसुन, बिरसा हुल, पर्व-त्यौहार, आगिल हापड़ाम् कोवाक् काथा आदि। 5. साहित्यकार- डोमन साहु समीर, भागवत मुरमू ठाकुर, दिगम्बर हाँसदाः, ठाकुर मुरमू ठाकुर, बाबूलाल मुरमू, केवलराम सोरेन, आदित्य मित संताली आदि। 6. संताली शिष्ट साहित्य- कविता - कुङ कुरूबुद (हरिहर हांसदा), सांवहेंत् (बादल मुर्मू), माराङोः (सारदा प्रसाद किस्कू), सेंगेल, बिरसा मुण्डा...

संताली व्याकरण/संथाली व्याकरण - 6. उजीनुम - सर्वनाम (Pronoun)

Image
 6. उजीनुम - सर्वनाम (Pronoun) परिभाषा :- ञुनुम बोदोल ते बेबाहोरोक् कान साबाद गी उजीनुम कु मिताक् काना। ( ञुनुम बोदोलते जाहांन साबाद लगाक्आ से माने बाडायोक् ओना दो उजिनुम को मेताआ ) जे लेका :- इञ, आम, उनी, उनकिन, ओना,नोवा,हाना, नुई, नुकिन, निया, एमान कु। वाक्य में प्रयोग :- चुनु दो गेल बोछोर रेन कोड़ा कानाय। 1) चुनु दो दिनाम गी ओलोक् ए चालाक् काना। 2) चुनु दो आडी चोरोक कोड़ा कान गेयाय ।  3) चुनु दो गो बाबावाक् हुकुम कोय दोहोयेदा। 4) चुनु लेका कोड़ा दो ओकोय बाय कुसीयामा। > घाने घाने चुनु साबाद बेबाहारोक् काना। आदो, 1) चुनु दो गेल बोछोर रेन कोड़ा कानाय । 2) उनी दो दिनाम गी ओलोक ए चालाक् काना। 3) उनीयाक् मुठा़न दो अडी चोरोक् गिताया। 4) उनीमाय हुकुम बताव कोड़ा कान गी । 5) ओनकान कोड़ा दो ओकोय बाको कुसीयाया । > चुनु बोदोल ते उनी, उनीयाक्, उनीमाय, ओनकान साबाद बेबाहारोक्आ।    उजीनुम रेयाक् हटिञ (Types of Pronoun) 1) जोना/होड़ उजीनुम ( पुरुषवाचक सर्वनाम - Personal Pronoun ) 2) निज उजीनुम ( निजवाचक सर्वनाम - reflexive pronouns )  3) ठा़वका उजीनुम (निश्चयवाचक सर्वना...