Posts

Showing posts with the label संथाली व्याकरण

सेंदरा / कारका ( खोज / search )

Image
      सेंदरा - कोड़ा को होतेते      कारका - कुड़ी को होतेते       सेंदरा रेनाक् हा़टिञ दौ एयाय (7) लेकानाग् मेनाक्आ 1. बाहा सेंदरा - ( बाहा पोरोब तेसार माहा रे हुयोक्आ ) 2. पुर सेंदरा - ( आतों कोडा़ होतेते नेनडा कातेक् जाहांन् माहा रेगे होयोक्आ ) 3. जारपा सेंदरा - ( मित् टेन बिर गे आडे पासे बारया पेया आतो टोला होड़ मिला़व कातेक् को सेंदराया ) 4. गिरा़ सेंदरा - ( जांहां बिर गे दिहरी बाबा होतेते गिरा़ आडा़क् कातेक् को सेंदराया ) 5. दिसवा़ सेंदरा - ( मित् टेन बिर गे जाव सेरमा गे जाहां नेनडा कातेक् को सेंदरायेत् ताहेंना ) 6. राज सेंदरा - ( लाहा जाहां राजा को होतेते सेंदरा होयोक् कान ताहेंना ) 7. लॉ बिर सेंदरा - ( नोवा दो आजोदिया़ बुरू सेंदरा काना जाहां दो बा़यसा़ख कुना़मी रे हुयोक् काना आर नोवा रेगे लाॉ बिर बा़यसी हों होयोक् काना )        सेंदरा बिर रेना जुड़ू खेरवाल साँवता रे जुड़ू रेना हाटिञ 1. ढिङकिया़ जुड़ू 2. टोटाकिया़ जुड़ू 3. आ़पाड़िया़ जुड़ू 4. मामा: सेरोम जुड़ू 5. लाडया जुड़ू 6. सिकारिया जुड़ू सेंदरा बिर...

संताली व्याकरण/संथाली व्याकरण -9. तोङगेन साबाद ( प्रत्यय - Suffix )

Image
 9. तोङगेन साबाद ( प्रत्यय - Suffix ) परिभाषा - ञुनुम, उजीनुम, काजनुम आर गुणुम साबाद रे तोड.गेन कातेक् बेनाक् कान नावा साबाद दो तोड.गेन साबाद कु मिताक्आ ( जाहाँटाक साबाद एहोप् रे से ताला रे से तायोम रे लागाक्आ ओना दो तोंगेन को मेताक्आ।  जेलेका - आम, आन, इज्, आग, एत् एमान को दो तोंगेन काना।  आ + लाड. = आलाड. गोच् - गो + पो + च् = गोपोच्  एर + ओक् = एरोक् तोङगेन साबाद ( प्रत्यय - Suffix ) हा़टिञ़ – संथाली पारसी रे मूल साबाद सांवते तोंगेन जाहाँन साबाद रेगी लागाव दाड़ेयाक् काना ओना लेकाते संथाली पारसी रे तोंगेन दो पे (3) हा़टिञ रे मेनाक्आ - :- 1) माड़ाड. तोड.गेन (पूर्व प्रत्यय) 2) ताला तोड.गेन (मध्य प्रत्यय) 3) मुचा़त् तोड.गेन (अन्त प्रत्यय) 1) माड़ाड. तोडगेन ( उपसर्ग - Prefix ) ओनोरोम - जहाँटाक् साबाद रे एतोहोप सेच् खोन तोड. गेन साबाद जुड़ाक्आ आर नावां साबाद बेनाक्आ, माड़ाड. तोड.गेन साबाद कु मिताक्आ।  ( जाहाँ मूल साबाद रेयाक् माडाङ रे लागाक्आ ओना दो माडाङ तोंगेन से आयात (उपवर्ग) को मेताक्आ । ) जेलेका - सेन - आसेन ('आ' माडाङ तोंगेन)         ...

संताली व्याकरण/संथाली व्याकरण - 6. उजीनुम - सर्वनाम (Pronoun)

Image
 6. उजीनुम - सर्वनाम (Pronoun) परिभाषा :- ञुनुम बोदोल ते बेबाहोरोक् कान साबाद गी उजीनुम कु मिताक् काना। ( ञुनुम बोदोलते जाहांन साबाद लगाक्आ से माने बाडायोक् ओना दो उजिनुम को मेताआ ) जे लेका :- इञ, आम, उनी, उनकिन, ओना,नोवा,हाना, नुई, नुकिन, निया, एमान कु। वाक्य में प्रयोग :- चुनु दो गेल बोछोर रेन कोड़ा कानाय। 1) चुनु दो दिनाम गी ओलोक् ए चालाक् काना। 2) चुनु दो आडी चोरोक कोड़ा कान गेयाय ।  3) चुनु दो गो बाबावाक् हुकुम कोय दोहोयेदा। 4) चुनु लेका कोड़ा दो ओकोय बाय कुसीयामा। > घाने घाने चुनु साबाद बेबाहारोक् काना। आदो, 1) चुनु दो गेल बोछोर रेन कोड़ा कानाय । 2) उनी दो दिनाम गी ओलोक ए चालाक् काना। 3) उनीयाक् मुठा़न दो अडी चोरोक् गिताया। 4) उनीमाय हुकुम बताव कोड़ा कान गी । 5) ओनकान कोड़ा दो ओकोय बाको कुसीयाया । > चुनु बोदोल ते उनी, उनीयाक्, उनीमाय, ओनकान साबाद बेबाहारोक्आ।    उजीनुम रेयाक् हटिञ (Types of Pronoun) 1) जोना/होड़ उजीनुम ( पुरुषवाचक सर्वनाम - Personal Pronoun ) 2) निज उजीनुम ( निजवाचक सर्वनाम - reflexive pronouns )  3) ठा़वका उजीनुम (निश्चयवाचक सर्वना...

संताली व्याकरण/संथाली व्याकरण - 4. लिंग-जानाड. (GENDER)

Image
 4. लिंग-जानाड. (GENDER) परिभाषा- संताली व्याकरण रे ओनकान साबाद जाहाँ ते बाबा जोना आर गोगो जोना तालारे भेद बाडाय दारामो‌आ, जानाङ कु मितावाक्आ। ( जिवीयान बिन जिवीयान को ओकोय को दो कोड़ा जाङ रेन आर ओकोय दो कुड़ी जाङ रेन आर ओकोय को दो ओका जाङ रेन हों को बाङ काना, ओना जाङ उरूम काथा गे जानाङ को मेताक्आ ) प्रकार- संताली व्यकारण रे पुन लेकानाक् जानाड. नोंड. का लेका मिनाक्आः- (1) कोड़ाजानाड. (पुल्लिंग) (2) कुड़ीजानाड. (स्त्रीलिंग) (3) जा़तजानाड. (उभय लिंग) (4) हादजानाड. (निर्जिव लिंग) 1. कोड़ा जानाड. (पुल्लिंग) परिभाषा - जाहान् ञुनुम साबाद ते कोड़ा बाबोत ते बाडाय दारमोंक्‌आ, कोड़ा जानाड. कु मितावाक्आ।  ( जाहाँ ञुनुम साबाद ते कोड़ा जा़त रेयाक् बाडायोकआ ओना दो कोड़ा जानाङ को मेतावाक्आ ) उदाहरण- डांगरा, काडा, कोड़ा, बाना, आंडिया, बोदा इमान तियाक् । 2. कुड़ी जानाड. (स्त्रीलिंग) परिभाषा - जाहान् ञुनुम साबाद ते कुड़ी बाबोत ते बाडाय दारामोआ, कुड़ी जानाड. कु मितावाक्आ।  ( कुड़ि जा़त रेन दो कुड़ि जानाङ को मेताकआ ) उदाहरण- गाय, बितकील, कुड़ी, आयो, कालोट, पा़ठि इमान तियाक्।  3. जा़त ...

संताली व्याकरण/संथाली व्याकरण - 3. पुरूष - जोना/गोरान (Person)

Image
 3. पुरूष - जोना/गोरान (Person) परिभाषा:- ओनकान संताली साबाद ओका ते दो रोरोड़़ड़ीच् अञजोंमिच् से ओकोय बाबोत रे कु लाय एच कान दो जोना कु मितावाक्आ। (जाहाॅं साबाद ते मेमेन होड़, आंजोम होड़ आर जाहाँय बाबोत ते जाहांनाक् मेनोक्आ ओना दो गोरान से जोना को मेताआ ) प्रकार- संताली व्याकरण लेकाते जोना दो पे रोकोम लेका मिनाकआ :- 1. माड़ाञ/माड़ाङ जोना (First Person) उत्तम पुरुष  II. सामाड. जोना (Second Person) मघ्यम पुरुष  III. सागिंञ जोना (Third Person) अन्य पुरुष  1) माड़ाञ/माड़ाङ जोना (उत्तम पुरुष ) :- जाहां ठाक् संताली साबाद ते रोरोडिच् से ओओलिक् से मेमेनिच् बाबोत रे बाडाय दारामोक्आ, माड़ाञ/माड़ाङ जोना कु मितावाक्आ । ( जाहाँ गोरान ते मेमेन होड़े बाडायोक्आ, ओना दो माड़ाङ गोरान को मेताक्आ ) पोरतुल- इञ, आ़लिञ, आलाड.,आले । 2) सामाड. जोना (मघ्यम पुरुष):- जहां ठाक् संताली साबाद ते आंञजोममिच् जोना बाबोत ते बाडाय दारामोआ, सामाङ जोना कु मितावाक्आ।  ( जाहाँ गोरान ते आंजोम होड़े बाडायोक्आ, ओना दो सामाङ गोरान को मेताक्आ ) पोरतुल- आम,आबेन,आपे ।  3) सा़गिंञ जोना (अन्य पुरुष):-...